Polacy w Szwajcarii

Co zmienilo sie dla Polakow po 1 kwietnia 2006?

Po ratyfikacji rozszerzenia ukladu o wolnym przeplywie osob na kraje nowej 10-tki UE w polskiej prasie ukazalo sie wiele artykulow, z ktorym mozna bylo wyciagnac falszywy obraz sytuacji. Zatem:

Szwajcaria NIE OTWORZYLA rynku pracy dla Polakow.

Nadal nie mozna tu po prostu przyjechac, zarejestrowac sie i poszukac pracy, tak jak np. w Wielkiej Brytanii. W praktyce dla tych, ktorzy dopiero chca tu pracowac nie zmienilo sie nic. Co sie zatem zmienilo?

• od 1 kwietnia 2006 Polakom i 7 innym narodom (pomijajac Malte i Cypr) z krajow, ktore 1.05.2004 przystapily do Unii Europejskiej przysluguja pozwolenia na prace typu EG/EFTA. Przysluguja, co nie znaczy ze dostaje sie je automatycznie - tak jak przedtem, pracodawca musi takie zezwolenie zalatwic w stosownym urzedzie.
• roznica polega na tym, ze pozwolenie EG/EFTA wydaje sie na 5 lat (o ile dana osoba posiada umowe o prace na conajmniej rok lub na czas nieokreslony
• od 1 kwietnia 2006 roku Polacy nie potrzebuja wizy na wjazd do Szwajcarii w celach innych niz turystyczne i na pobyt dluzszy niz 3 miesiace
• od 1 kwietnia 2006 roku Polacy moga wjezdzac do Szwajcarii na podstawie dowodu osobistego lub paszportu
• od 1 kwietnia 2006 roku Polacy moga bez zadnych komplikacji sprowadzic swoja rodzine jesli tu pracuja. Chodzi prawdopodobnie o to, ze nie sa sprawdzane warunki socjalne (ilosc pokoi w mieszkaniu, wysyokosc dochodow itp)
• nadal w mocy zostaja utrzymane roczne limity pozwolen dla wszystkich 8 krajow aczkolwiek rosna do roku 2011 kiedy Szwajcarzy (doslownie - bo bedzie referendum ogolnokrajowe) zdecyduja czy zniesc limity calkowicie. Ostatecznie limity maja zostac zniesione w 2014 roku.
• nadal trzeba znalezc sobie samemu pracodawce w Szwajcarii i nadal pracodawca musi wystapic do urzedu migracyjnego o pozwolenie na pobyt z mozliwoscia pracy. Tyle, ze jest to troche latwiejsze.

Roznice dla osob, ktore emigrowaly do Szwajcarii przed 1 kwietnia 2006 roku i tam mieszkaja i pracuja:

• obywatele nowej 10-tki krajow UE, ktorzy zamieszkuja Szwajcarie w momencie wejscia Protokolu w zycie (tzw. pobyt wczesniejszy) beda mieli pierwszenstwo.
• obywatele nowej 10-tki krajow UE, ktorzy w momencie wejscia Protokolu w zycie zamieszkuja Szwajcarie dluzej niz rok na podstawie krotkoterminowego pozwolenia lub pozwolenia maja prawo po uplywie terminu waznosci ich pozwolenia ubiegac sie o pozwolenie typu EU/EFTA, zakladajac, ze okaza umowe o prace na czas nieograniczony lub na conajmniej rok. Postanowienia o limitach pozwolen, preferowaniu obywateli Szwajcarii i kontroli zarobkow i warunkow pracy nie maja w tym przypadku zastosowania.
• obywatele nowej 10-tki krajow UE, ktorzy zamieszkuja Szwajcarie krocej niz rok na podstawie krotkoterminowego pozwolenia i sa dopuszczeni do rynku pracy, maja prawo po uplywie teminu waznosci ich pozwolenia ubiegac sie o krotkoterminowe pozwolenie typu EU/EFTA uwzgledniajac uzgodniony limit pozwolen, okazujac kolejna umowe na ponizej rok. Postanowienia o preferowaniu obywateli Szwajcarii i kontroli zarobkow i warunkow pracy nie maja zastosowania.
• obywatele nowej 10-tki krajow UE, maja prawo starac sie o pozwolenie na pobyt typu EU/EFTA w ramach uzgodnionych limitow, jesli okaza umowe o prace na czas nieograniczony lub na conajmniej 1 rok. Postanowienia o preferowaniu obywateli Szwajcarii i kontroli zarobkow i warunkow pracy nie maja zastosowania

Permity, ich rodzaje i który co daje

• Permit L - krótkoterminowy, typowo przyznawany na kilka miesięcy dla kontraktorów, pracowników sezonowych itp. Nie upoważnia do podjęcia pracy innej niż ta, do której jest wydany ani do sprowadzenia rodziny. W praktyce posiadanie permitu L często wiąże się z problemami z założeniem konta w banku, wynajęciem mieszkania itp.
  
• Permit B - długoterminowy, przyznawany do pracy co najmniej przez rok. Permit B występuje w następujących odmianach:
  
  • gorszej: przyznawany do konkretnej pracy, bez możliwości podjęcia innej, odnawialny co rok, ale maksymalnie do trzech lat (później trzeba negocjować nowy "od zera")
  • lepszej: przyznawany "dla człowieka spoza UE" - z definicji bezterminowy, ale wymagający odnowienia co rok (przez pierwsze 5 lat), później po 5 latach, aż do uzyskania permitu C lub obywatelstwa
  • jeszcze lepszej - permit B typu EG/EFTA, wydawany na 5 lat obywatelom UE zatrudnionym w ramach umowy o prace na rok lub dluzej (Polacy są w tej grupie od kwietnia 2006).
  • "rodzinnej" - przyznawany żonie/mężowi/dzieciom posiadacza "właściwego" permitu i ściśle od niego zależny; w permicie "rodzinnym" małżonka osoby z B EG/EFTA jest zapis uprawniający do podjęcia pracy.
  Permit B upoważnia do sprowadzenia rodziny, typowo nie sprawia problemów przy sprawach typu mieszkanie/konto, może być problemem przy braniu kredytu.
  
• Permit C - permit "rezydenta". W praktyce zapewnia status zbliżony do obywatela Szwajcarii. Polakom przyznawany po 10 latach przebywania w Szwajcarii.
  
• O obywatelstwo szwajcarskie można się ubiegać po 12 latach ciągłego pobytu, w tym co najmniej 5 w jednej gminie. Dla dzieci do 18 lat kazdy rok spędzony tutaj liczy się podwójnie.

Permity L i B dla 10 nowych krajów UE są objęte rocznymi kontyngentami. Oznacza to, że w danym roku nie można wydać więcej niż X permitów w sumie dla wszystkich dziesięciu krajów. Aktualnie przyjęte limity to: (B/L)

• do 31 maja 2005: 900 / 9000
• do 31 maja 2006: 1300 / 12400
• do 31 maja 2007: 1700 / 15800
• do 31 maja 2008: 2200 / 19200
• do 31 maja 2009: 2600 / 22600
• do 31 maja 2010: 2800 / 26000
• do 30 kwietnia 2011: 3000 / 29000

Powyższa lista nie jest kompletna - nie obejmuje np. permitów dla dyplomatów. Jeśli pojawi się taka potrzeba - uzupełnimy.

Dyskusje na forum na temat permitów:
http://forum.polacy.ch/viewtopic.php?t=1051
http://forum.polacy.ch/viewtopic.php?t=693